افزایش خسارت های وارده به سازه ها در اثر وقوع پس لرزه در گزارشات فنی متعددی به چشم می خورد. به ویژه در مورد سازه هایی که در زلزله اصلی دچار آسیب شده و وارد حوزه غیرخطی شده باشند. این افزایش در خسارات عموما نتیجه افزایش تغییرمکان جانبی سازه می باشد. لذا اهمیت تخمین دقیق تغییرمکان جانبی سازه در حین ارزیابی لرزه ای آن دو چندان می شود. تغییرمکان جانبی هدف در روش تحلیل استاتیکی غیرخطی به کمک روابطی در آیین نامه های طراحی عملکردی محاسبه می شود، در حالی که تاثیر رخ دادن پس لرزه در آنها لحاظ نمی گردد. در این مطالعه نقش وقوع پس لرزه بر ضریب تغییرمکان غیرخطی به عنوان تاثیرگذارترین ضریب در رابطه تعیین تغییرمکان هدف، بررسی شد. نتایج نشان داد که این ضریب، افزایش قابل توجهی در اثر وقوع پس لرزه از خود نشان می دهد. پراکندگی نتایج به دست آمده منجر به بررسی سطوح خطر زلزله های ورودی و متعاقبا استفاده از روش مقیاس نمودن شتاب نگاشت ها گردید. به این منظور با مطالعه آماری روی نسبت شتاب ماکزیمم زلزله اصلی و پس لرزه متناظر با آن، طیف هدف پس لرزه تولید شد تا به این وسیله، پس لرزه ها به یک طیف شتاب هدف مستقل مقیاس شوند. مقایسه پاسخ های حاصل از مقیاس نمودن زلزله ها مشخص نمود که پراکندگی نتایج یک موضوع ذاتی بوده و قابلیت رفع شدن ندارد. در خاتمه با اعمال تغییرات جزیی بر روی رابطه فعلی آیین نامه، رابطه جدیدی برای ضریب تغییرمکان غیرخطی پیشنهاد شد و رابطه مزبور به نحوی اصلاح گردید که میانگین خطاها تا حد امکان کاهش یابد.

زمین لرزه 1396 ازگله با بزرگای گشتاوری 7/3، که در شمال باختر کمربند زاگرس روی داد، با تعداد زیادی پس لرزه دنبال شده است. هیستوگرام نرخ ماهانه پس لرزه ها نشان می دهد که به جز چند ماه ابتدایی، توالی پس لرزه ای این زمین لرزه از قانون اُمُری پیروی نکرده است. از این رو، برای بررسی الگوی زمانی این توالی لازم است از روش های پیچیده تری استفاده شود. در این پژوهش، از روش چندفرکتالی زمانی استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان دادند که الگوی توزیع زمانی پس لرزه ها بدون توجه به بزرگای کمینه، دارای دو محدوده مقیاس بندی کوتاه و بلند تر است. به نظر می رسد که محدوده کوتاه به الگوی توزیع پس لرزه ها درون خوشه های کوچک تر، و محدوده بلند تر به الگوی توزیع خوشه ها در کل توالی پس لرزه ای مرتبط باشد. این نتایج حاصل از تحلیل طیف های چندفرکتالی، نشان می دهد که الگوی توزیع زمانی پس لرزه ها در محدوده بلندتر ناهمگن تر از محدوده کوتاه است. از سوی دیگر، با حذف پس لرزه های کوچک تر میزان ناهمگنی چندفرکتالی الگوی توزیع زمانی پس لرزه ها افزایش پیدا می کند. بنابراین، رویداد پس لرزه های بزرگ تر متعدد با بزرگای بیش از 5 باعث افزایش میزان ناهمگنی الگوی زمانی توالی پس لرزه ای شده است. همچنین، نتایج این پژوهش نشان می دهند که میزان ناهمگنی الگوی توزیع زمانی رویداد پس لرزه ها به الگوی توزیع مکانی پس لرزه ها مرتبط است.

توالی رسوبی سنومانین- تورونین که با سازند سروک معرفی می­شود، مهم­ترین سازند مخزنی دشت آبادان را تشکیل می دهد. رخساره های مخزنی این سازند در این بازه زمانی به خاطر شرایط تکتونیکی و رسوبی دارای گسترش زمانی و مکانی متغیری هستند. در این مطالعه با استفاده از داده های زیرسطحی لرزه ای و چاه (نمودارهای پتروفیزیکی و برش­های نازک مغزه) و همچنین مقایسه با داده های صحرایی رخنمون های ناحیه ایذه، تغییرات رخساره ای، محیط­ رسوبی و دیاژنتیکی سازند سروک در چارچوب چینه نگاری سکانسی، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. بررسی گسترش جانبی و عمودی توالی ها و کمربندهای رخساره ای بیانگر رسوب­گذاری سازند سروک بر روی یک سکوی کربناته حاشیه دار و حوضه های درون سکویی است. با بررسی تغییرات رخساره ها و هندسه های رسوبی- لرزه ای به همراه داده های چاه، دیرینه شناسی، پتروفیزیکی و مقایسه با رخنمون ها، چهار سکانس رسوبی درجه سوم با میانگین سنی حدود 4 میلیون سال در سازند سروک در بازه سنی سنومانین و تورونین تفکیک شده است. این سکانس ها شامل K120، K130 و K135 به ترتیب به سن سنومانین پیشن، سنومانین میانی و سنومانین پسین و سکانس K140 به سن اوایل تا اواسط تورونین هستند. این پژوهش نشان داد که گسترش و مهاجرت سیستم ترکت های  با زون­های مخزنی سازند سروک همخوانی نشان می دهد. بهترین رخساره های مخزنی در سیستم ترکت های تراز بالای آب دریا در رخساره های دانه افزون با تخلخل و نفوذپذیری بالا و متاثر از پدیده های دیاژنتیکی مانند انحلال و کارستی شدن قرار می گیرند. سکانس K135 بهترین رخساره های مخرنی حاوی هیدروکربن و از نوع سدی، رودیستی، کانالی را در منطقه تشکیل می دهد.

بررسی خسارت های ناشی از زلزله های گذشته مانند زلزله ی کرمانشاه، موید این مطلب است که ساختمان هایی که دارای نامنظمی از نوع طبقه نرم هستند، آسیب های بیشتری را در زلزله تجربه کرده اند. همچنین پس لرزه ی زلزله های گذشته موجب افزایش آسیب در ساختمان ها گردیده است، درصورتی که در آیین نامه های فعلی اثر پس لرزه در محاسبات طراحی دیده نمی شود. در این پژوهش به منظور مشاهده اثرات نامنظمی و پس لرزه در سازه های بتن آرمه، منحنی های شکنندگی برای مدل های سه، پنج و هشت طبقه با سیستم لرزه ای قاب خمشی بتن آرمه، دارای طبقه نرم و خیلی نرم تحت اثر زلزله اصلی و توالی زلزله و پس لرزه بررسی شده است. این مدل ها مطابق با ضوابط آیین نامه های ایران طراحی و پس از نهایی شدن مقاطع، سازه در نرم افزار OpenSees به صورت سه بعدی مدل سازی گردید. سپس با انتخاب تعدادی شتاب نگاشت مناسب و سازگار با شرایط منطقه، مدل ها تحت تحلیل دینامیکی غیرخطی فزاینده IDA قرار می گیرند و بیشترین دریفت طبقات به عنوان پارامتر تقاضا محاسبه شده است، با انتخاب ظرفیت تغییر مکان نسبی سطوح عملکرد لرزه ای چهارگانه آسیب جزیی، متوسط، گسترده و کامل از آیین نامه Hazus آمریکا و با استفاده از روابط قابلیت اعتماد سازه ها منحنی های شکنندگی لرزه ای این سیستم برای چهار سطح آسیب متفاوت محاسبه شد. نتایج تحلیل های غیرخطی حاکی از آن است که در مدل های پنج و هشت طبقه در مقایسه با مدل سه طبقه تاثیر نامنظمی طبقه نرم و اثر پس لرزه در افزایش آسیب پذیری ساختمان بیشتر بوده است و با افزایش ارتفاع سازه از میزان تاثیر نامنظمی طبقه نرم و پس لرزه در آسیب پذیری ساختمان کاسته شده است.

مهاربندهای کمانش تاب با وجود اینکه عملکرد لرزه ای مناسب تری نسبت به مهاربند های معمولی دارند، به دلیل سختی پایین پس از تسلیم، در هنگام زلزله جابجایی های پسماند بزرگ را تجربه می کنند که می تواند در هنگام پس لرزه تشدید شده و سبب وقوع طبقه نرم شود. اخیرا برای رفع این مشکل سیستم پشت قوی معرفی شده است. با این حال تحقیقات انجام شده بر روی این سیستم اندک بوده و رفتار آن تحت توالی لرزه ای تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته است. در این پژوهش عملکرد لرزه ای قابهای مهاربندی کمانش تاب و قابهای پشت قوی مورد بررسی قرار گرفته است. عملکرد لرزه ای این دو سیستم تحت توالی لرزه ای نیز مورد بررسی قرار گرفته تا درک بهتری نسبت به میزان موثر بودن سیستم جدید جهت افزایش پایداری این قاب ها حاصل شود. بدین منظور سه قاب مهاربندی شده 4، 8 و 12 طبقه با دو سیستم پشت قوی و مهاربندی کمانش تاب طراحی شده و تحت تحلیل های استاتیکی غیرخطی، تاریخچه زمانی غیرخطی و دینامیکی افزایشی قرار گرفته اند. برای مقایسه دو سیستم، از پارامتر های لرزه ای همچون ضریب رفتار، ضریب شکل پذیری و ضریب اضافه مقاومت، و همین طور پاسخ های سازه ای شامل بیشینه جابجایی نسبی و جابجایی نسبی پسماند استفاده شده است. در نهایت نیز منحنی های شکنندگی این دو سیستم در سطوح عملکرد مختلف مقایسه شده است. نتایج حاصل نشان می دهد که قاب پشت قوی دارای توزیع یکنواخت جابجایی در ارتفاع سازه می باشد که از وقوع طبقه نرم جلوگیری می کند.

امروزه اکثر ارزیابی های خطر لرزهای تنها با در نظر گرفتن خطر ناشی از لرزه اصلی صورت می گیرد. در حالی که اغلب پس لرزه هایی که پس از لرزه اصلی رخ می دهند به قدری قوی می باشند که قابلیت ایجاد خسارات فاجعه انگیز در سازه و همچنین مرگ ساکنین را دارند. در مقاله حاضر تاثیر پدیده توالی لرزهای بر قاب های خمشی دیوار برشی بررسی و نتایج حاصل از تحلیل این قاب ها با قاب های خمشی مقایسه شده است. در این راستا سه قاب 7، 4و 10 طبقه که نماینده ای از سازه های با ارتفاع کم، متوسط و زیاد می باشند، در محیط نرمافزاری OpenSessمدل سازی و تحت تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی قرار گرفته اند. سناریوهای لرزهای مورد استفاده شامل زمین لرزه های متوالی بحرانی ثبت شده می باشند که بر اساس نسبت حداکثر شتاب (PGA) زلزله متوالی به PGAلرزه نخست دسته بندی شده اند. به منظور بررسی اثر توالی لرزهای بر پاسخ سازه ها پارامترهای بیشینه نیاز شکل پذیری، جابجایی نسبی بین طبقات و تغییر شکل برشی دیوارها در نظر گرفته شده است. نتایج حاکی از آن است که زمین لرزه های با نسبت PGAحالت متوالی به لرزه نخست تا مقدار 0/46تاثیر قابل ملاحظه ای بر پاسخ قاب ها ندارند. به ازای مقادیر بالاتر، با افزایش این نسبت، اثر پدیده توالی لرزهای بر پاسخ قابها افزایش می یابد. همچنین تاثیر این پدیده بر قاب های خمشی با دیوار برشی بیشتر از قابهای خمشی می باشد. از طرفی اثر توالی لرزهای بر برخی پاسخ های سازه از قبیل جابجایی نسبی طبقه و نیاز شکل پذیری با افزایش تعداد طبقات در هر دو نوع سیستم سازهای کاهش می یابد.

این تحقیق به بررسی تاثیر استفاده از جداسازهای لاستیکی هسته-سربی در کاهش ریسک لرزه ای ساختمآن های واقع در شهر تهران از دو منظر فنی و اقتصادی با تمرکز بر اثر پس لرزه­ها در طول عمر ساختمان می پردازد. در این ارتباط، ابتدا سه تیپ ساختمان 5، 10 و 15 طبقه با سیستم باربر جانبی قاب خمشی فولادی در نظر گرفته می شوند. تمامی ساختمآن ها در دو شرایط مختلف طراحی می شوند. یک بار بدون سیستم کنترلی و بار دیگر با حضور آن. در ادامه، با در نظر گرفتن گسل های فعال در شهر تهران و حومه آن، سناریوهای لرزه ای محتمل در طول عمر ساختمآن ها، یعنی 50 سال، شبیه سازی می شود. این شبیه سازی، شامل توالی های محتمل رخدادهای لرزه-پس لرزه و همچنین شتاب نگاشت های تصادفی غیرمانا مرتبط با هر رخداد می باشد. سپس با استفاده از روش شبیه سازی مونت-کارلو و تولید تعداد مکفی از سناریوهای تصادفی مذکور، رفتار و پاسخ مدل های سازه ای تحت اثر توالی های لرزه-پس لرزه به کمک روش تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی ارزیابی می گردد. در گام بعدی، با استفاده از مدل های خرابی و خسارت موجود و با در نظر گرفتن خسارت های ناشی از جرح و فوت، خرابی فیزیکی ساختمان و عدم بهره مندی از منافع مالی ناشی از عدم کارکرد ساختمان، ریسک لرزه ای طول عمر ساختمآن ها ارزیابی می گردد. همچنین برای اولین بار منحنی خسارت سازه های جداسازی شده در شهر تهران با در نظر گرفتن اثر پس لرزه ها ارائه می گردد. نتایج به دست آمده نشان دهنده کارایی قابل توجه سیستم جداساز لاستیکی هسته-سربی در ارتقای فنی عملکرد ساختمان و بالتبع آن کاهش معنی دار ریسک لرزه ای ساختمان می شود که جزییات آن در این مقاله به شرح و بررسی گذاشته شده است.

استفاده از قاب های مهاربندی مجهز به مهاربندهای واگرا در سازه­های فولادی، انرژی ورودی ناشی از زلزله را بوسیله عضو پیوند جذب می کند. اهمیت این موضوع زمانی افزایش می­یابد که سازه در معرض لرزه­های متوالی قرار گیرد. چرا که سناریوهای حاوی توالی لرزه ای به عنوان یک واقعه ی بحرانی  قادر به ایجاد جابجایی­های ماندگار و افت مقاومت می شوند. در یک سناریوی لرزه ای نیز، بیشترین آسیب تنها در تیر پیوند رخ خواهد داد و سایر اعضا در محدوده ی رفتار خطی خود باقی خواهند ماند. در صورت وقوع زمین لرزه های پی در پی، اکثر سازه ها، ممکن است تیر پیوند از کار افتاده و در آن صورت سایر اعضا رفتار غیرخطی خواهند داشت. این مقاله به بررسی میزان اتلاف انرژی پیوندها، در قاب های مقاومت بالا، با تیرهای پیوند فولادی سری L 304، تحت توالی­های لرزه‏ای می پردازد. در این پیوندها خطر خوردگی وجود نخواهد داشت. از آنجایی که عمده اتلاف انرژی در قاب های مجهز به مهاربند واگرا در عضو پیوند اتفاق می افتد، بنابراین با بررسی این عضو، می­توان درباره اتلاف انرژی کل قاب قضاوت نمود. در این راستا قاب­های فولادی مجهز به مهاربندهای واگرا با تنوع مصالح پس از طراحی، در نرم افزار اپنسیس پیاده­سازی و تحت 16 سناریوی با و بدون توالی لرزه ای تحت تحلیل تاریخچه زمانی قرار گرفته­اند. در ادامه انرژی اتلاف شده توسط پیوندها در تمامی حالات به ازای زلزله­های منفرد و متوالی گزارش و مقایسه شدند. نتایج حاکی از آن است که میزان اتلاف انرژی توسط پیوندها پس از توالی لرزه ای نسبت به لرزه ی اصلی آن بین 2 تا 3 برابر افزایش می­یابد. همچنین در بین قاب ها، در پیوندهای ضدزنگ در قاب فولادی مقاومت بالا، تحت توالی لرزه ای، 10. 4 درصد نسبت به پیوندهای معمولی در قاب های معمولی و 31. 6 درصد نسبت به پیوندهای ضدزنگ در قاب های معمولی اتلاف انرژی بالاتر است، در حالی که پس از توالی لرزه ای، نسبت اتلاف انرژی کمتری، برای پیوندهای این قاب گزارش شده است.   بنابراین استفاده از این نوع مصالح می تواند برای کل یا برخی اعضای قاب های معمولی مجهز به مهاربندهای واگرا، بخصوص در مناطق با خطر لرزه ای بسیار زیاد پیشنهاد گردد.